Hoe voer je een IBP-scan uit op school?

Danny ·
Klembord met gestructureerde beoordelingslijst naast gesloten laptop op schoolbureau, gefotografeerd van bovenaf in zacht natuurlijk licht.

Een IBP-scan op school voer je uit door systematisch alle aspecten van informatiebeveiliging en privacy te toetsen aan het IBP-normenkader. Dit normenkader bestaat uit 69 normen en 350 beoordelingspunten die samen de volledige digitale veiligheid en privacybescherming van een school in kaart brengen. De onderstaande vragen begeleiden je stap voor stap door het hele proces.

Wat wordt er precies beoordeeld tijdens een IBP-scan?

Tijdens een IBP-scan op school wordt de volledige staat van informatiebeveiliging en privacy beoordeeld aan de hand van het IBP-normenkader. Dit omvat technische maatregelen zoals netwerk- en apparaatbeveiliging, maar ook organisatorische aspecten zoals beleid, bewustwording bij medewerkers en de manier waarop persoonsgegevens worden verwerkt en opgeslagen.

Concreet worden onder andere de volgende gebieden onder de loep genomen:

  • Toegangsbeheer en gebruikersrechten voor leerlingen, medewerkers en externe partijen
  • Beveiliging van netwerken, apparaten en cloudoplossingen
  • Verwerking en opslag van persoonsgegevens van leerlingen en personeel
  • Aanwezigheid en actualiteit van privacybeleid en verwerkersovereenkomsten
  • Bewustwording en gedrag van medewerkers rondom digitale veiligheid
  • Incidentbeheer en procedures bij datalekken

De scan dekt alle 350 beoordelingspunten van het normenkader, waardoor er een volledig en eerlijk beeld ontstaat van waar een school staat op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.

Benieuwd welke oplossing past bij jouw situatie?
Stel je vraag en we denken graag met je mee.

Neem contact op

Wie voert de IBP-scan uit en wie is er bij betrokken?

Een IBP-scan wordt bij voorkeur uitgevoerd door een externe specialist met aantoonbare kennis van het IBP-normenkader voor het onderwijs. Intern zijn minimaal de schooldirecteur of bestuurder, de ICT-coördinator en de functionaris gegevensbescherming (FG) betrokken, omdat zij gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de informatie die nodig is om alle normen te kunnen beoordelen.

De reden dat een externe partij de voorkeur verdient, is objectiviteit. Een interne medewerker die dagelijks met de systemen werkt, heeft al snel een blinde vlek voor risico’s die zijn ingeslopen. Een specialist van buitenaf kijkt met frisse ogen en heeft bovendien de kennis om subtiele kwetsbaarheden te herkennen die intern gemakkelijk over het hoofd worden gezien.

Leerkrachten en conciërges hoeven niet actief deel te nemen aan de scan zelf, maar hun werkwijze en het gebruik van digitale middelen in de klas zijn wel een onderdeel van de beoordeling. Het is daarom verstandig om hen vooraf te informeren, zodat zij begrijpen waarom bepaalde vragen worden gesteld en open antwoorden geven.

Welke stappen doorloop je bij een IBP-scan op school?

Een IBP-scan op school verloopt in vijf herkenbare fasen: voorbereiding, documentverzameling, de feitelijke beoordeling aan de hand van het normenkader, rapportage en het opstellen van een actieplan. Elke fase bouwt voort op de vorige, waardoor de uitkomst een betrouwbaar en bruikbaar beeld geeft van de huidige situatie.

  1. Voorbereiding: Stel een projectgroep samen met de directeur, ICT-coördinator en FG. Bepaal de scope van de scan en plan de benodigde tijd in.
  2. Documentverzameling: Verzamel alle relevante beleidsdocumenten, verwerkersovereenkomsten, netwerktekeningen en logbestanden die nodig zijn voor de beoordeling.
  3. Beoordeling: Loop samen met de specialist alle 69 normen en bijbehorende beoordelingspunten door. Dit gebeurt via interviews, technische checks en documentanalyse.
  4. Rapportage: De specialist legt de bevindingen vast in een overzichtelijk rapport dat per norm aangeeft of de school voldoet, gedeeltelijk voldoet of nog tekortkomt.
  5. Actieplan: Op basis van de rapportage wordt een concreet actieplan opgesteld met prioriteiten, verantwoordelijken en een tijdlijn voor verbetering.

De duur van dit proces varieert afhankelijk van de omvang van de school en de mate van voorbereiding, maar reken doorgaans op enkele weken van voorbereiding en één tot twee dagdelen voor de feitelijke beoordeling.

Welke documenten en gegevens heb je nodig voor de scan?

Voor een IBP-scan op school heb je een combinatie van beleidsdocumenten, technische overzichten en juridische overeenkomsten nodig. Zonder deze documenten is het niet mogelijk om alle beoordelingspunten van het IBP-normenkader volledig te toetsen, en ontbreken er automatisch punten in het eindoordeel.

Zorg in ieder geval dat de volgende documenten beschikbaar zijn:

  • Privacybeleid en informatiebeveiligingsbeleid van de school
  • Register van verwerkingsactiviteiten (verplicht onder de AVG)
  • Alle verwerkersovereenkomsten met leveranciers van software en digitale leermiddelen
  • Netwerktekening en overzicht van gebruikte apparaten en systemen
  • Procedure voor het melden van datalekken
  • Overzicht van gebruikersaccounts en toegangsrechten
  • Eventuele eerdere auditrapportages of risicoanalyses

Het ontbreken van bepaalde documenten is op zichzelf al een bevinding. Als een school geen actueel register van verwerkingsactiviteiten heeft, is dat een directe tekortkoming ten opzichte van de norm. De scan maakt dergelijke hiaten zichtbaar, zodat ze gericht kunnen worden aangepakt.

Benieuwd welke oplossing past bij jouw situatie?
Stel je vraag en we denken graag met je mee.

Neem contact op

Wat zijn de meest voorkomende knelpunten die een IBP-scan blootlegt?

De meest voorkomende knelpunten die een IBP-scan op school blootlegt, zijn verouderde of ontbrekende verwerkersovereenkomsten, onvoldoende toegangsbeheer, een gebrek aan bewustwording bij medewerkers en het ontbreken van actueel beleid rondom informatiebeveiliging en privacy. Dit zijn de gebieden waar de meeste scholen nog stappen te zetten hebben.

In de praktijk zien specialisten regelmatig de volgende tekortkomingen terugkomen:

  • Verouderde verwerkersovereenkomsten: Leveranciers worden gewisseld of hun diensten worden uitgebreid, maar de bijbehorende overeenkomsten worden niet bijgehouden.
  • Brede toegangsrechten: Medewerkers hebben toegang tot meer gegevens dan strikt noodzakelijk is voor hun functie, wat het risico bij een datalek vergroot.
  • Onvoldoende bewustwording: Medewerkers zijn niet of nauwelijks getraind in het herkennen van phishing of het veilig omgaan met persoonsgegevens.
  • Geen actueel datalekkenprotocol: Er bestaat geen duidelijke procedure voor wat er moet gebeuren als er een incident plaatsvindt.
  • Ontbrekend of verouderd informatiebeveiligingsbeleid: Het beleid is ooit opgesteld maar nooit geactualiseerd na wijzigingen in systemen of wetgeving.

Scholen die voor het eerst een IBP-normenkaderscan laten uitvoeren, staan vaak verbaasd over hoeveel er al goed gaat, maar ook over hoe specifiek de verbeterpunten zijn. Juist die concreetheid maakt het actieplan dat volgt zo waardevol.

Hoe vaak moet een school een IBP-scan herhalen?

Een school moet de IBP-scan minimaal jaarlijks herhalen. Informatiebeveiliging en privacy zijn geen eenmalige projecten maar doorlopende verantwoordelijkheden. Systemen veranderen, nieuwe leveranciers worden toegevoegd, wetgeving evolueert en dreigingen worden steeds geavanceerder, waardoor een jaarlijkse toetsing noodzakelijk is om compliant te blijven.

Naast de jaarlijkse volledige scan zijn er situaties die een tussentijdse beoordeling rechtvaardigen:

  • Invoering van nieuwe software of digitale leermiddelen
  • Een fusie of bestuurlijke reorganisatie
  • Een datalek of beveiligingsincident
  • Significante wijzigingen in de AVG of het IBP-normenkader zelf
  • Vervanging van de ICT-infrastructuur of overstap naar een nieuwe cloudoplossing

Het is verstandig om de monitoring van de naleving niet te beperken tot één jaarlijks meetmoment, maar continu bij te houden. Veel scholen kiezen er daarom voor om de IBP-compliance structureel te beleggen bij een externe partner die doorlopend meekijkt en tijdig signaleert wanneer actie nodig is. Wil je weten hoe dat er voor jouw school uit zou zien? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Gerelateerde artikelen